در شرایطی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده حملات ناجوانمردانه به زیرساختها و تأسیسات اجتماعی علیه ایران را ادامه میدهد، تلاشهای او برای ایجاد یک ائتلاف عملیاتی گسترده با شکست مواجه شده است. روزنامه واشنگتن پست روز گذشته در توییتی کنایهآمیز خطاب به رئیسجمهور ایالات متحده نوشت: «ترامپ یک سال را صرف تحقیر و بیتوجهی به اروپا کرده است اما الان که درگیر جنگی در کنار اسرائیل شده، میخواهد آنها هم به او بپیوندند...». به گزارش نیویورک تایمز، این سیاست تهاجمی آمریکا که بدون مشورت معنادار با اروپاییها آغاز شده، نه تنها حمایت متحدان سنتی را جلب نکرده، بلکه به انزوای بیشتر واشنگتن در صحنه بینالمللی منجر شده است. ماجرا آنقدر دراماتیک شده که حالا دیگر ترامپ قهر کرده و به گزارش رویترز گفته است: «برای پیروزی در جنگ با ایران به آنها نیازی نداریم». ناکامی وی در همراه کردن اروپاییها به این جنگ موجب شده که وی اظهارات بسیار متوهمانهای را درباره ایران مطرح کند و مدعی شود که در ایران کودکان را سر میبرند و زنها را از وسط نصف میکنند!
ترامپ که در کمپین انتخاباتی ۲۰۲۴ وعده پایان جنگها را میداد، حالا در سال ۲۰۲۶ با همکاری نزدیک اسرائیل، جنگی را مدیریت میکند که عمدتاً به تنهایی پیش میرود. به گزارش اکسپرس نیوز، این عملیات که به عنوان «عملیات خشم حماسی» نامگذاری شده، نشاندهنده چرخش از وعدههای صلح به اقدامی است که منتقدان، آن را خیانت به بشریت میدانند. علاوه بر این، میتوان گفت این وضعیت، نتیجه مستقیم رویکرد «آمریکا اول» است که اعتماد متحدان را کاهش و آنها را به سمت احتیاط بیشتر سوق داده است. گویا ترامپ که اروپا را به «عدم تعهد» متهم میکند، فراموش کرده سیاستهای او اعتماد را از بین برده و ناتو را به سمت استقلال بیشتر هدایت کرده است.
ناتو و اولویتهای متفاوت
اعضای ناتو، بهویژه کشورهای اروپایی کلیدی مانند بریتانیا، فرانسه، آلمان و اسپانیا، تمایلی به ورود مستقیم به عملیات تهاجمی نشان ندادهاند. اقداماتی هم که تاکنون انجام دادهاند بهنظر میرسد صرفاً نوعی همراهیهای صوری قلمداد میشود. به گزارش نیو ریپابلیک، ترامپ علناً اسپانیا را به عدم همکاری متهم و حتی تهدید به قطع روابط تجاری کرده، اما این فشارها نتیجهای نداشته است. به گزارش پولیتیکو اروپا که در نیو ریپابلیک نقل شده، اسپانیا از استفاده از پایگاههای هواییاش برای بمباران ایران خودداری کرده و ترامپ حتی پیشنهاد اخراج اسپانیا از ناتو را مطرح کرده است. نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر تأکید کرده بدون پایه قانونی و برنامهریزی دقیق، لندن وارد این درگیری نخواهد شد و تنها اجازه استفاده محدود از پایگاههای بریتانیایی برای عملیات دفاعی را داده است.
فرانسه و آلمان نیز عملیات آمریکا را خارج از چارچوب حقوق بینالملل توصیف و از مشارکت در حملات خودداری میکنند. به گزارش سنتر فور امریکن پراگرس، تهدیدهای ترامپ برای خروج از ناتو و عدم تعهد به ماده۵ که پیش از این بارها دستاویز تحقیر اروپاییها قرار گرفته بود، شکافها را عمیقتر کرده و اروپاییها را به سمت استقلال دفاعی سوق داده است. این مقاومت نه تنها به دلیل نگرانیهای قانونی است، بلکه ریشه در محدودیتهای عملی اروپا هم دارد؛ بودجههای دفاعی ضعیف و تمرکز بر جنگ روسیه-اوکراین، ظرفیت آنها را محدود کرده است. از طرفی هشدار وزیر خارجه ایران مبنی بر دور ماندن اروپاییها از جنگ تأثیر خود را گذاشته است.
فراتر از عدم اعتماد اروپا به آمریکا و نگرانی از دسترسی موشکهای ایرانی به قاره سبز، مسئله جنگ اوکراین و نگرانی از تفوق روسیه در صورت درگیر شدن اروپا در جنگی دیگر هم بر محاسبات چشمآبیها تأثیر زیادی گذاشته است. در هر صورت آنها دوست ندارند درحالیکه خود را درگیر جنگی در خاورمیانه کردهاند توسط روسیه مورد حملهای همهجانبه قرار بگیرند.
متحدان محلی و ترس از عواقب درگیری
جدا از کشورهای غربی و اعضای ناتو، کشورهای حاشیه خلیجفارس هم که زمانی ترامپ را به عنوان حامی خود میدیدند، حالا از حملات ایران به زیرساختهایشان نگران هستند و آمریکا را به ناتوانی در حفاظت یا حتی به تبعیض در این امر به نفع اسرائیل متهم میکنند.
به گزارش یواسای تودی، ایران پایگاههای بریتانیایی در قبرس و فرانسوی در امارات را هدف قرار داده که این امر متحدان محلی را محتاطتر کرده است. این کشورها، ازجمله قطر، بحرین و امارات، امنیت خود را بر پایه تضمینهای آمریکایی بنا نهاده بودند، اما افزایش قیمت نفت و اختلال اقتصادی ناشی از جنگ، آنها را محتاط کرده است. ترامپ نتوانسته حمایت گستردهای از سوی این متحدان جلب کند، زیرا آنها جنگ را تهدیدی برای ثبات منطقه میبینند. حتی متحدان سنتی مانند کانادا و دانمارک از ورود امتناع کردهاند.
به گزارش الجزیره، عدم پیروزی سریع در این جنگ، ترامپ را وادار به تغییر تعریف موفقیت کرده و هزینههای اقتصادی و انسانی را افزایش داده است. این انزوا، نتیجه سیاستهای تهاجمی آمریکاست که بدون توجه به هزینههای منطقهای پیش میرود و جهان را با بیثباتی روبهرو کرده است.
راهبرد هوشمندانه ایران و درگیر نشدن با ناتو
در کنار همه این عوامل، ایران هم در این میان با رویکردی محاسبهشده عمل کرده و عمدتاً از حمله مستقیم به پایگاههای ناتو در منطقه خودداری ورزیده است. به گزارش یواسای تودی، ایران با تمرکز بر پایگاههای آمریکایی در خلیجفارس مانند قطر، بحرین و امارات، فشار را بر واشنگتن و متحدان محلی وارد کرده بدون اینکه ناتو را بهطور کامل درگیر کند، هرچند حملاتی به پایگاه بریتانیایی در قبرس و فرانسوی در امارات گزارش شده است. این استراتژی که شامل هدف قرار دادن زیرساختهای اقتصادی و نفتی همسایگان است، به منظور ایجاد ترس از گسترش جنگ و فشار بر آمریکا برای عقبنشینی است. ایران با اجتناب از حملات گسترده به پایگاههای ناتو در ترکیه یا سایر نقاط، از کشاندن اروپا به جنگ پرهیز کرده و این محاسبه، یکی از دلایل اصلی عدم تمایل ناتو به ورود مستقیم است. البته گزارشهایی از حملات محدود به پایگاههای مرتبط در قبرس وجود دارد، اما این موارد استثنا هستند و استراتژی کلی تهران بر تابآوری و بازدارندگی تمرکز دارد. به گزارش گاردین، در حالی که متحدان ترامپ حملات را دفاع میکنند، دموکراتها آن را «جنگ انتخابی» میدانند که بدون مجوز کنگره آغاز شده است.
در نهایت، ناکامی ترامپ در تشکیل ائتلاف، نشاندهنده محدودیتهای سیاست خارجی آمریکاست که بر نیروی نظامی تکیه دارد بدون اینکه حمایت بینالمللی را تضمین کند. به گزارش هاپ تاون کرونیکل، حتی تلاشهای کنگره برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ شکست خورده و این جنگ بدون برنامهریزی بلندمدت پیش میرود، هزینههای انسانی و اقتصادی بالایی برای همه طرفها به همراه داشته که نیاز به بازگشت به دیپلماسی را برجسته میکند. در چنین شرایطی که هیچ دورنمای مطمئنی وجود ندارد، کمتر کشوری حاضر است به همراه ترامپ وارد یک کارزار بیپایان شود.





نظر شما